# Co symbolizuje w Grecji bransoletka „Martis” > * Biało-czerwone bransoletki to Martis - grecki symbol powitania wiosny, noszony obowiązkowo od 1 marca. > * Amulet ma chronić przed 'marcowym słońcem', a pod koniec miesiąca wiesza się go na drzewach dla jaskółek. > * To idealna pamiątka dla oszczędnych - koszt zakupu w 2026 roku to zazwyczaj symboliczne 1-3 euro. > * Martis znajdziesz w całej Grecji: od Aten po Kretę i Peloponez. ![Co symbolizuje w Grecji bransoletka „Martis”](https://grandpl.com/post-images/6462610468409853073_o.jpg) Planując **wakacje w Grecji w marcu** , z pewnością zauważysz na nadgarstkach mieszkańców charakterystyczne, plecione sznureczki. To **Martis** (gr. *μάρτης* ), znana również jako **martaki** (*μαρτάκι* ). W języku greckim słowo to oznacza po prostu marzec, ale w kulturze ludowej to potężny symbol powitania wiosny. Te biało-czerwone ozdoby noszą wszyscy -- od dzieci w ateńskich przedszkolach po starszych mieszkańców wioskek na Krecie czy Peloponezie. Co oznaczają kolory Martis? --------------------------- Symbolika bransoletki jest prosta, ale wymowna. **Czerwony kolor** symbolizuje radość, krew i życie, natomiast **biały** reprezentuje czystość i niewinność. Połączenie tych dwóch barw tworzy swoisty amulet, który ma chronić właściciela przed złem. To nie tylko modny dodatek, ale żywa tradycja, która 1 marca oficjalnie kończy sezon zimowy w Grecji i otwiera radosny czas oczekiwania na **grecką Wielkanoc**. Historia Martis: Od Misteriów Eleuzyjskich po Bałkany ----------------------------------------------------- Skąd wziął się ten zwyczaj? Choć Martis jest elementem wspólnego dziedzictwa kulturowego Bałkanów, wielu badaczy wskazuje na jego **starożytne greckie korzenie** . Tradycja ta może wywodzić się z **Misteriów Eleuzyjskich** - jednych z najważniejszych obrzędów religijnych antycznej Grecji, odbywających się w Eleusis (niedaleko Aten). Inicjowani w kult Demeter i Persefony wiązali nitkę zwaną *kroki* (gr. *Κρόκη*) wokół prawej ręki i lewej stopy. Dziś, pytając o genezę Martis w Salonikach, Sofii czy Bukareszcie, usłyszysz różne wersje, ale rdzeń pozostaje ten sam: to celebracja odradzającej się natury. ![Co symbolizuje w Grecji bransoletka „Martis”](https://grandpl.com/post-images/66c15b66-martenitza-1284484-1280_o.jpg) Photo by @greghristov: [License](https://pixabay.com/photos/martenitza-bulgaria-burgas-1284484/) Skąd taki zwyczaj? ------------------ Powszechnie przyjmuje się, że tradycja obchodzenia Martis ma swoje korzenie w bałkańskiej diasporze, co prowadzi do różnorodności wariantów tego zwyczaju w różnych krajach regionu. Aby zgłębić genezę tej praktyki, warto zapytać Bułgara o jego perspektywę, podobnie jak Greka czy Rumuna. Zapewne każdy z ich ma inne przekonanie na temat historii pochodzenia tego zwyczaju. Wśród badających temat, pojawiają się jednak głosy, że ta bałkańska**tradycja może sięgać nawet czasów starożytnej Grecji**, a konkretnie mowa jest o jej powiązaniu jej z Misteriami Eleuzyjskimi w Eleusis oraz tajemnymi rytuałami religijnymi związanymi z kultem Demeter, jej córki Persefony oraz Dionizosa. Inicjowani w tych tajemniczych obrzędach wiązali sobie wówczas nitkę, nazywaną „kroki" (gr. Κρόκη) wokół swojej prawej ręki i lewej stopy. Jak i kiedy nosić Martaki? Praktyczny poradnik dla turysty ---------------------------------------------------------- Zgodnie z tradycją, bransoletkę Martis należy przygotować w ostatni dzień lutego i założyć na nadgarstek **1 marca**, jeszcze przed wyjściem z domu. Jeśli odwiedzasz Grecję w tym czasie, bez trudu znajdziesz je w sklepach papierniczych, sklepach takich jak Jumbo, w koskach czy nawet super marketach. **Dlaczego nosimy Martaki?** * **Ochrona przed słońcem:** Dawniej wierzono, że Martis chroni skórę przed pierwszymi, zdradliwymi promieniami marcowego słońca (tzw. „słońce marcowe"), zapobiegając poparzeniom. * **Zwyczaj z jaskółkami:** Pod koniec miesiąca nie wyrzucaj bransoletki! Zgodnie z greckim zwyczajem, zdejmuje się ją i wiesza na krzewie róży lub drzewie oliwnym. Ma to pomóc jaskółkom, które wykorzystują nitki do budowy swoich gniazd. * **Warianty regionalne:** Na niektórych wyspach Morza Egejskiego Martis wiąże się na dużym palcu u nogi, sprawić ma to, że unikniecie potknięć, lub owija wokół dzbanów z wodą, by zachować jej chłód w ciepły dzień. Martis a grecka Wielkanoc (Pascha) ---------------------------------- Tradycja Martis płynnie łączy się z przygotowaniami do **Paschy** , najważniejszego święta w Grecji. Na [Peloponezie](https://grandpl.com/grecja/artykuly/kategoria/podroze/podkategoria/peloponez/) oraz w Grecji Centralnej biało-czerwone niteczki często zdobią **lambades** - bogato dekorowane świece wielkanocne, które chrześni kupują swoim chrześniakom. W niektórych regionach nitki z Martis wrzuca się do ognia podczas rytualnego palenia kukły Judasza w Wielką Sobotę, co ma symbolizować ostateczne zwycięstwo dobra nad złem. ![Co symbolizuje w Grecji bransoletka „Martis”](https://grandpl.com/post-images/c5a04f37-IMG-2504_o.jpg) Dlaczego kupić Martis jako pamiątkę z Grecji? --------------------------------------------- **Jeśli szukasz taniej, tradycyjnej i lekkiej pamiątki z Grecji, Martis jest strzałem w dziesiątkę.**Kosztuje zazwyczaj od 1 do 3 euro. To oryginalny prezent dla bliskich, który niesie ze sobą życzenia zdrowia i ochrony. **Wskazówka:** Będąc w marcu w Atenach, zajrzyj na targ przy ulicy Athinas - tam znajdziesz najbardziej najróżniejsze wzory, często robione ręcznie przez lokalnych rzemieślników. I jak. podoba Wam się ta tradycja?